BİR BERBER BİR BERBERE GEL BERABER BİR DİŞ ÇEKELİM DEMİŞ
Demiş de! Ne zaman demiş, nasıl demiş, neden demiş? Diş hekimliğinin nereden yola çıkıp nerelere geldiğine geçen yazımda değinmiştim. Türkiye'de diş hekimliği fakültesinin açılmasından sonra diş hekimliği sadece bu fakültelerden mezun olan kişilerce yapılır hale geldi. Ancak diş hekimliği fakültesi açılmadan önce diş hekimliği mesleğini 4 ayrı gruptan kimseler icra ederdi. Bunlar:
• Tıp eğitimi görmemiş hastabakıcılıktan yetişmiş, alaylı olarak tabir edilen cerrahi işlem yapabilen kimseler
• Anadoluda ya da yabancı ülkelerde diş hekimlerinin yanında yetişmiş kimseler. Bunlar diş hekimliği yapabilmek için bir sınava tabii tutulurlar ancak sınavı geçebilirlerse diş hekimliği belgesi alarak bu işi yapmaya hak kazanırlardı.
• Tıp öğrenimi görmüş cerrahide uzmanlık kazanmış ve bu uzmanlıklarını yalnızca diş hekimliği alanında kullanan kimseler. Bunların en meşhurlarından Halit Razi aynı zamanda diş hekimliği fakültesinin kurucularındandı.
• Yabancı ülkelerde diş hekimliği görerek Anadolu'da diş hekimliği yapan hekimlerdir.
Peki bu grupların arasında berberlerin rolü neydi? Halen günümüzde bile pek çok kişinin “eskiden berberler yapardı bu işi” sözlerinin hikayesi neydi?
17.yüzyılda yazılmış olan Evliya Çelebi, seyahatnamesinde İstanbul esnafının gruplardan oluştuğunu bahseder. Bu gruplar arasında “cerrahlar grubu” diye bir sınıf vardı. Söz konusu sınıf içerisinde yer alan berberlerden bazıları pratikten yetişmiş cerrahlardı(alaylılar). Daha doğrusu o dönemin ifadesiyle tımarcılardı. Bu kişiler; bir yandan berberlik yaparken, öte yandan da diş hekimliği yaparlardı. Sadece berberler değil, ebeler de bu işle uğraşırdı. Çünkü, o zamanın berberleri günümüz berberlerinden oldukça farklı, adeta birer küçük cerrahtı.
Diş hekimliği fakültelerinin açılması ile tüm bu küçük cerrahlar tarihin karanlık bir köşesinde unutuldular mı? Ne yazık ki hayır.
20.yüzyılda branşlaşarak çağdaş düzeye ulaşmış olan diş hekimliğinin halen çok tanındığı söylenemez. Bu nedenledir ki diş hekimliği mesleğini icra etmek için gerekli ilk koşul olan hekim likten uzak pek çok kişi ülkemizde diş hekimliği yapma uğraşısı içindedir. Oysa, diş ve diş eti hastalıkları ile uğraşı; hekimliği ilgilendiren cerrahi bir işlem olduğu eski tarihlerden bu yana bilinmektedir. Halen Avrupa ve Amerika Birleşik Devletlerinde diş hekimleri “ Doctor of Dental Surgery (DDS)”, Türkçe anlamıyla “Diş Cerrahisi Doktoru” olarak tanımlanmaktadır .
En basit tanımı ile diş hekimi; ağız, diş ve dudaklardan oluşan ağız boşluğu ve çevre dokularının hekimidir. Bu mesleği icra etmek isteyen kişiler de 5 yıllık bir süreçten oluşan diş hekimliği fakültesini tamamlayarak “ Diş Hekimi Diploması”na sahip olan Diş Hekimleridir . Bu diploma olmaksızın diş hekimliği yapmak hapis cezasına kadar varabilen bir suçtur. Bunun yanı sıra böyle kişilere kendimizi emanet etmek bir bakıma ölüm fermanımızı imzalamak demektir.
Diş hekimliği fakültesini bitirerek diş hekimliği yapmaya hak kazanan kişi ağız,diş ve çevre dokulara her türlü müdahaleyi yapmaya yetkin kişidir. Bunun yanı sıra 27 alt branşı olan diş hekimliğinin her hangi bir dalını seçerek bu dalda 4 senelik bir eğitim daha alıp sadece o dal üzerine hekimlik yapabilir. Bunu tıp fakültesinden mezun bir hekim ile dahiliye uzmanı, genel cerrah v.b uzmanlar arasındaki farka benzetebiliriz.
Kısaca diş hekimliğimin alt branşlarına göz atalım isterseniz.
A)KLİNİK OLMAYAN DİŞ HEKİMLİĞİ BRANŞLARI
Bu branşlardaki çalışmalar klinik değil laboratuar çalışmalarıdır.
• Anatomi Anabilim Dalı : Bu branşın hekimi baş boyun anatomisi başta olmak üzere tüm vücudun organ ve yapılarını inceleyen bilim dalı.
• Fizyoloji Anabilim Dalı : Organ ve dokuların işleyişini inceler. Oral fizyoloji ise ağız,diş ve çevre dokuların işleyişini inceler.
• Histoloji-embriyoloji Anabilim Dalı : Organ ve dokuları mikroskopik düzeyde ve anne karnından itibaren gelişimlerini inceler. Oral histoloji ve embriyoloji ise bunu ağız,diş ve çevre dokuları açısından inceler.
• Patoloji Anabilim Dalı : Hastalıklı doku ve organları mikroskopik düzeyde inceler. Oral patoloji ise bunu ağız, diş ve çevre dokular açısından irdeler.
• Mikrobiyoloji Anabilim Dalı : Vücudumuzun doğal ve hastalık yapan florasını inceler. Oral mikrobiyoloji ise ağız, diş ve çevre dokuların doğal ve hastalık yapan florasını inceler.
• Biyokimya Anabilim Dalı : Vücudumuzdaki sistemlerin hangi biyokimyasal olaylarla ve nasıl işlediğini inceler. Oral biyokimya ise ağız,diş ve çevre dokuların biyokimyasını inceler
• Farmakoloji Anabilim Dalı : Hastalıkların tedavisi sırasında kullanılan ilaçları inceler. Oral farmakoloji ise ağız, diş ve çevre dokuların hastalıklarının tedavisinde kullanılan ilaçları inceler.
• Tıbbi biyoloji ve genetik Anabilim Dalı : İnsan biyolojisini ve genetiğini inceler.
• Biyofizik Anabilim Dalı : İnsan biyolojisinde kullanılan ilkeler fiziksel temellerini anlatır.
• Biyoistatistik Anabilim Dalı : Sağlık bilimlerinin istatistiğidir.
• Epidemiyoloji Anabilim Dalı : Toplumdaki hastalık, kaza ve sağlıkla ilgili durumların dağılımını, görülme sıklıklarını ve bunları etkileyen faktörleri inceleyen bir çalışma alanıdır.
• Halk Sağlığı Anabilim Dalı : İnsanların sağlıklı olabileceği koşulların sağlanmasında toplum ihtiyaçlarını karşılamayı amaç edinen bilim dalıdır.
• Tıbbi Deontoloji ve Etik Anabilim Dalı : Tıp mesleğinin icrasında uyulması gereken ahlaki kuralları irdeler.
B)KLİNİK DİŞ HEKİMLİĞİ BRANŞLARI:
Bu branşların hekimleri hastalıkların tanısı, tedavisi, tedavide kullanılan yöntemler ve materyalleri araştırırlar.
• Oral Diagnoz ve Radyoloji Anabilim Dalı : Ağız, diş ve çevre dokularının hastalıklarının belirtilerini, tanı koyma metotlarını, metotların güvenirliliğini inceleyen bilim dalı.
• Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi Anabilim Dalı : Ağız, diş ve çevre dokularda görülen hastalıklar(kist,tümör v.b) oluşumları, çene eklemi problemlerini, ve ağız içerisinde cerrahi müdahale gerektiren tüm işlemleri inceleyen bilim dalı.
• Ortodonti Anabilim Dalı : Dişlerin ve çenelerin birbirleriyle ilişkilerini, kapanışlarını, dişlerin ve çenelerin gelişimini hareketlerini inceler, dişsel ve iskeletsel bozuklukların nasıl düzeltilmesi gerektiği üzerine çalışan bir bilim dalıdır.
• Periodontoloji Anabilim Dalı : Dişetlerinde oluşan hastalıkları inceleyen bilim dalı.
• Protetik Diş Tedavisi Anabilim Dalı : Diş dizisindeki kayıpların oluşturduğu konuşma, fonksiyon ve estetiğin nasıl düzeltileceğini inceleyen bilim dalı. Aynı zamanda eklem ve çenenin kapanış hareketlerini incelemektedir.
• Konservatif ve Endodontik Diş Tedavisi Anabilim Dalı : Dişlerde çürük, kırık v.b nedenler oluşan madde kaybının tedavisini sağlayan bilim dalıdır.
• Pedodonti Anabilim Dalı : Çocukların ağız, diş ve çevre doku problemlerini inceleyen bilim dalıdır.
Son iki yazımda sizlere diş hekimliğinin tarihsel gelişiminden, diş hekimliğinin branşlarından ve diş hekiminin nasıl olduğundan bahsettim. Bundan sonraki yazılarımda merak ettiklerimiz etmediklerimiz genel sağlımız ve sizden gelen soruları tartışacağız.
Dün küçük bir talihsizlik nedeni ile sizlerle olamadım. Gülümseyerek başladığınız bir salı günü ve güzel bir hafta diliyorum. Pazartesi görüşmek üzere.